पाँचपोखरी सामुदायिक वन: वन्यजन्तु संरक्षण र पर्यापर्यटनको सम्भावना
झापाको मेचीनगर र बुद्धशान्ति क्षेत्रको आसपास रहेको पाँचपोखरी सामुदायिक वन वन संरक्षण, स्थानीय सहभागिता र मानव–हात्ती सहअस्तित्वसँग जोडिएको महत्त्वपूर्ण प्राकृतिक क्षेत्र हो।
कहाँ पर्छ?
उपलब्ध सार्वजनिक विवरणहरूले पाँचपोखरी सामुदायिक वनलाई मेचीनगर र बुद्धशान्ति गाउँपालिकाको सीमाक्षेत्रसँग जोडेर उल्लेख गरेका छन्। विभिन्न विवरणमा वडा फरक देखिएकाले ठ्याक्कै प्रवेशद्वार र नक्सा सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहबाट पुष्टि गर्न आवश्यक छ।
वन्यजन्तु संरक्षणमा भूमिका
पाँचपोखरी सामुदायिक वन जंगली हात्तीको आवागमन र बासस्थानसँग सम्बन्धित क्षेत्र हो। मानव–हात्ती द्वन्द्वसम्बन्धी विभिन्न अध्ययन तथा समाचारमा यस वनको उल्लेख पाइन्छ।
सन् २०२४ मा सडक विस्तारका कारण बासस्थानबाट विस्थापित भएको करिब नौ फिट लामो अजिङ्गर उद्धार गरी यसै वनमा छाडिएको थियो। यस घटनाले वनको जैविक विविधता र वन्यजन्तु संरक्षणमा रहेको भूमिकालाई देखाउँछ।
हात्तीमैत्री पदयात्रासँग सम्बन्ध
सन् २०२३ को हात्तीमैत्री पदयात्रामा निरौला गाउँ, ढकाल गाउँ, थापा चोक र बहुवन हुँदै पाँचपोखरी सामुदायिक वन पुग्ने मार्ग समावेश गरिएको थियो। उक्त कार्यक्रमको उद्देश्य मानव–हात्ती द्वन्द्व न्यूनीकरण, संरक्षण र सहअस्तित्वबारे संवाद बढाउनु थियो।
पर्यापर्यटनको सम्भावना
मेचीनगरका विभिन्न सामुदायिक वनसँगै पाँचपोखरीले पनि सिमसार तथा पर्यापर्यटन विकासका योजना अघि सारेको सार्वजनिक विवरण पाइन्छ। सन् २०२६ मा आयोजित बाहुनडाँगी क्षेत्रको अध्ययन तथा अवलोकन भ्रमणमा समेत पाँचपोखरी सामुदायिक वन समावेश गरिएको थियो।
तर प्रवेश व्यवस्था, निर्धारित पैदलमार्ग, गाइड, शुल्क, शौचालय, पार्किङ र खुल्ने समयबारे अद्यावधिक सार्वजनिक विवरण उपलब्ध छैन।
अत्यन्त महत्त्वपूर्ण सुरक्षा सूचना
- जंगली हात्ती खोज्न वा नजिकबाट हेर्न एक्लै वनभित्र नजानुहोस्।
- सामुदायिक वन उपभोक्ता समूह वा अनुभवी स्थानीय गाइडको अनुमति र निर्देशन लिनुहोस्।
- हात्ती, अजिङ्गर वा अन्य वन्यजन्तुलाई नजिक जाने, खेद्ने, छुने वा खाना दिने प्रयास नगर्नुहोस्।
- वन्यजन्तु देखिएमा शान्त रहनुहोस् र स्थानीय अधिकारीको निर्देशन पालना गर्नुहोस्।
- आगो नबाल्नुहोस्, ठूलो आवाज नगर्नुहोस् र प्लास्टिक वा अन्य फोहोर नछोड्नुहोस्।
- बर्खामा बाटो, खोला र वनको अवस्था बुझेर मात्र भ्रमण गर्नुहोस्।
भ्रमणअघि पुष्टि गर्नुहोस्
पाँचपोखरी सामुदायिक वन नियमित मनोरञ्जन पार्क होइन। भ्रमणअघि प्रवेश अनुमति, सुरक्षित मार्ग, स्थानीय गाइड र तत्कालीन वन्यजन्तु गतिविधिबारे सम्बन्धित सामुदायिक वन समूहसँग जानकारी लिनु आवश्यक छ।
स्रोत
The Kathmandu Post: उद्धार गरिएको अजिङ्गर पाँचपोखरी वनमा छाडिएको विवरण
हात्तीमैत्री पदयात्रा–२०८०
सन् २०२६ को बाहुनडाँगी क्षेत्र अवलोकन भ्रमण
अन्तिम अनलाइन पुष्टि: भदौ २०८३ (सेप्टेम्बर २०२६)